— Dudekówna, na co pani właściwie liczy? Że wzruszę się do łez i zamiast decyzji o wydaleniu wystawię skierowanie do sanatorium?
Jan Witkowski cisnął na biurko wytartą, tłustą od dotyku teczkę. Ze środka wyskoczył metalowy spinacz i z suchym brzękiem potoczył się po lakierowanym blacie. W gabinecie unosił się zapach wilgotnego papieru, starego drewna i topniejącego śniegu, który wnoszono tu każdej zimy na podeszwach butów i który zdawał się wsiąkać w akta przez długie lata. Za oknem od dwóch dni szalała śnieżyca, zasypując Słupsk aż po daszki klatek schodowych.
Przez trzy dekady orzekania Witkowski nauczył się czytać ludzi bez słów. Kobieta siedząca naprzeciwko nie różniła się, na pierwszy rzut oka, od setek innych: za duża kurtka, zniszczone buty, wzrok wbity w podłogę.
— Panie Janie, po co to przeciągać? — wtrącił się Jacek Michalak, młody dzielnicowy z policzkami czerwonymi od mrozu, przestępując nerwowo z nogi na nogę. — Zgarnęliśmy ją w „Zodiaku” przy krajówce. Zmywała naczynia, szorowała podłogi. Pozwolenia na pracę brak, meldunek fikcyjny. Sprawa oczywista — sporządzamy dokumenty i odsyłamy. Radiowóz stoi na dole z włączonym silnikiem, paliwo idzie z budżetu.
Sędzia nie skomentował. Sięgnął po kubek z ledwie widocznym napisem „Najlepszemu tacie”. Kiedyś był wyraźny, dziś niemal starty — podobnie jak więź z córką, Emilią Mazurówną. Mieszkała w Warszawie, pracowała w renomowanym biurze tłumaczeń i dzwoniła do ojca raz na kilka miesięcy, pytając zdawkowo o zdrowie.
— Proszę usiąść, Dudekówna — powiedział spokojniej, wskazując twarde krzesło. — Rozumie pani po polsku, czy mam wezwać tłumacza z sąsiedniego wydziału?
Podniosła głowę. Wyglądała na kogoś, kogo życie właśnie docisnęło do ściany.
— Rozumiem wszystko — odparła cicho, lecz wyraźnie. Akcent miała niemal nienaganny. — Tłumacz nie będzie potrzebny.
Michalak prychnął, wyciągając telefon.
— Oni zawsze tak mówią, kiedy robi się gorąco. A potem nagle „nie rozumiem, nie wiem”. Podpiszmy to, dobrze? Normy same się nie wyrobią.
— Michalak, proszę wyjść na korytarz. Zapalić, przewietrzyć głowę — uciął Witkowski.
— Ale…
— Powiedziałem: wyjść.
Drzwi zamknęły się z trzaskiem. W gabinecie zapadła cisza przerywana jedynie świstem wiatru za oknem.
— Aleksandra Dudekówna, dwadzieścia sześć lat — odczytał z akt. — Dlaczego bez dokumentów? I czemu akurat taka praca? Nie wygląda pani na osobę, która godzi się mieszkać w schowku obok kuchni.
Aleksandra powoli splotła dłonie na kolanach, jakby zbierała w sobie odwagę, by odpowiedzieć na to pytanie.