Uznała zapewne, że Katarzyna się zawahała, że zgubiła wątek albo nie wie, jak odpowiedzieć, więc natychmiast skorzystała z tej rzekomej przewagi.
— Agata Borkowskiówna naprawdę jest w trudnym położeniu — zaczęła tłumaczyć szybciej, jakby chciała zapełnić ciszę własnymi argumentami. — Sama z dwójką dzieci tuła się po wynajmowanych kątach. Jej mąż ciągle gdzieś wyjeżdża, pożytku z niego niewiele. A tutaj wszystko stoi gotowe. Dom przez większą część czasu jest pusty. Ty i tak wpadasz tylko od czasu do czasu. Szkoda, żeby takie dobro się marnowało.
Katarzyna powoli przeniosła wzrok na męża.
— Mariusz?
Mariusz Zając chrząknął, potarł palcami nasadę nosa i odezwał się tonem człowieka, który prosi nie o wpuszczenie obcych ludzi do cudzego domu, lecz najwyżej o przestawienie kilku worków z ziemią pod daszek.
— Kasiu, tylko od razu się nie nakręcaj. Mama ma trochę racji. Ten dom faktycznie przez większość czasu stoi pusty. A Agata ma dzieci, im świeże powietrze dobrze zrobi. Pomieszkaliby tu jakiś czas, przypilnowaliby obejścia. Tobie byłoby nawet lżej.
Katarzyna odsunęła od siebie kubek. Glina szorstko zaskrobała o blat.
— Kim jest ta Agata? — zapytała.
— Córką mojej kuzynki — wtrąciła prędko Jolanta Dudekówna. — To przecież nie obcy.
— Dla pani może nie. Dla mnie jak najbardziej.
— No co ty od razu tak ostro? — skrzywiła się teściowa. — Rodzina to rodzina.
Katarzyna podniosła się od stołu. Nie gwałtownie, nie teatralnie, bez demonstracyjnego trzaskania krzesłem. Po prostu wstała, podeszła do okna i spojrzała na podwórko, gdzie pod ścianą leżała skrzynka z rozsadą wyniesiona ze szklarni. Czuła, jak twarz robi jej się ciężka i nieruchoma. Wiedziała też, że za chwilę jej głos stwardnieje. Nie bała się tego. Bywają sytuacje, w których inaczej nie da się dotrzeć do ludzi.
— Ustalmy jedno — powiedziała, nie odwracając się. — Kto właściwie zaprosił kogokolwiek do zamieszkania w moim domu?
Za jej plecami zapadła krótka, niezręczna pauza.
— No… rozmawialiśmy o tym — odparła Jolanta, już mniej pewna siebie. — Z Mariuszem. Jest twoim mężem, więc chyba nie jest mu to obojętne.
Katarzyna odwróciła się do nich.
— Nie pytałam, z kim pani to omawiała. Spytałam, kto wydał zaproszenie.
Mariusz wreszcie uniósł głowę, ale nie zdobył się na to, by spojrzeć żonie prosto w oczy.
— Powiedziałem mamie tylko, że można się zastanowić — mruknął. — Tylko zastanowić, Kasia. Bez awantury.
— Bez awantury? — powtórzyła cicho. — Przyjechaliście do domu, który dostałam w spadku, obejrzeliście podwórko, pokoje, szopę i łaźnię, omówiliście, gdzie można wstawić cudze łóżka, a twoja matka przed chwilą podała mi niemal termin przeprowadzki. I ty nazywasz to zastanawianiem się?
Jolanta Dudekówna jakby odrobinę oklapła. Jej wcześniejszy ton gospodyni miejsca pękł, choć wciąż próbowała zachować minę osoby rozsądnej i pokrzywdzonej.
— A co w tym takiego strasznego? — zapytała. — Ja po ludzku mówię. Nikogo przecież na bruk nie wyrzucamy. Wręcz przeciwnie, dom byłby pod opieką. Kto tu u ciebie bywa zimą? Nikt. A tak ludzie by mieszkali, palili w piecu, odśnieżali, doglądali podwórka.
— Mojego podwórka? — Katarzyna lekko przechyliła głowę. — Z jakiego powodu?
— Bo mają ciężką sytuację.
— Połowa Polski ma ciężką sytuację. To nie daje nikomu prawa, żeby wchodzić do cudzego domu i rozdzielać pokoje, kiedy właścicielka zmywa kubki w kuchni.
Mariusz szarpnął ramieniem.
— Nie mów tak do mojej matki.
— A jak mam mówić? Mam słuchać, jak we dwoje rozporządzacie moją własnością, i potakiwać?
— Znowu zaczynasz o tej swojej własności — rzucił z irytacją. — Jesteśmy rodziną.
Katarzyna spojrzała na niego tak, że urwał w połowie następnego słowa. Nie znosiła, gdy cudzą bezczelność zasłaniano hasłem „rodzina”.
— Właśnie dlatego, że jesteś moim mężem, powinieneś jako pierwszy powiedzieć swojej matce: nie, bez Katarzyny o tym się nie decyduje. A ty przywiozłeś ją tutaj, żeby pokazać dom.
Jolanta westchnęła głośno i podjęła jeszcze jedną próbę przejścia do natarcia.
— Komu ty właściwie utrudniasz życie? Przecież oni nie na zawsze, tylko na jakiś czas. Jesienią, jak będą chcieli, znajdą coś innego. Może do tego czasu wszystko im się ułoży. A ty zachowujesz się, jakbyśmy rozmawiali o pałacu.
— Nie mówię o pałacu. Mówię o swoim domu. O domu po ciotce, który przepisałam, naprawiałam, remontowałam i utrzymuję. I nikt nie zamieszka tutaj tylko dlatego, że wam byłoby tak wygodniej.
— Czyli pomóc nie zamierzasz? — teściowa zmrużyła oczy.
— Czy zamierzam, czy nie, to w ogóle nie jest pani sprawa. Pani nie przyszła prosić. Pani przyszła rozkazywać.
Mariusz gwałtownie podniósł się z krzesła.
— Katarzyna, porozmawiajmy normalnie. Mama może powiedziała to niezgrabnie, ale przecież da się to spokojnie omówić.
— Omawiać należało, zanim zaczęła wybierać pokój dla dzieci.
Jolanta parsknęła pod nosem.
— Ależ delikatna się znalazła. Od razu łapie za każde słowo.
— Nie za słowo. Za sens.
Katarzyna przeszła do wieszaka, zdjęła z haczyka pęk kluczy i położyła go na stole przed mężem.
— To są te klucze, które miałeś „na wszelki wypadek”?
Mariusz skinął głową.
— Oddaj swoje.
— Teraz?
— Tak. W tej chwili.
Sięgnął do kieszeni i bez słowa położył obok pojedynczy klucz. Metal krótko zadźwięczał o blat. Katarzyna zgarnęła oba komplety do dłoni, po czym odezwała się już zupełnie spokojnie, bez podniesionego głosu i bez zbędnych emocji:
— Dzisiaj zjecie obiad i pojedziecie. Od tej pory nikt nie przyjeżdża tutaj bez wcześniejszego telefonu. Nikogo nie zapraszałam do oglądania domu. Nikomu nie pozwalałam tu mieszkać. Jeśli ktoś z waszej rodziny zdążył już uznać, że może się tu wprowadzić, proszę przekazać mu jedno: nie.
— No proszę, jaka gospodyni się znalazła — syknęła Jolanta Dudekówna.
— Tak. Gospodyni. Dokładnie tak.
Po tych słowach rozmowa ostatecznie straciła swój wcześniejszy ton. Teściowa przestała mówić o przestronnych pokojach i wygodnym obejściu. Mariusz nie próbował już udawać, że wszystko samo się jakoś rozejdzie po kościach. Nadal siedzieli w jej kuchni, przy jej stole, ale pewność, z jaką weszli tego dnia do domu, wyparowała.
Obiad upłynął w napięciu. Jolanta dwa razy próbowała zacząć coś o pogodzie, potem o sadzonkach, lecz sama plątała się w zdaniach i milkła. Mariusz jadł prawie bez podnoszenia wzroku. Katarzyna sprzątnęła ze stołu, wyniosła resztki kurom, wróciła i zobaczyła, że teściowa stoi już w sieni, nerwowo poprawiając rękawy kurtki.
— My chyba pojedziemy — oznajmiła. — Bo późno się zrobi.
Katarzyna nie powiedziała na głos: „szerokiej drogi”. Tylko skinęła głową i otworzyła drzwi.
Kiedy samochód zniknął za zakrętem, jeszcze długo stała przy furtce. Powietrze pachniało mokrą ziemią i dymem z pieca sąsiadów. Dzień pozostał ten sam, działka ta sama, dom także ten sam, a jednak w środku coś się przesunęło. Nie dlatego, że Jolanta Dudekówna powiedziała za dużo. Do podobnych wyskoków Katarzyna dawno zdążyła przywyknąć. Najgorsze było co innego: Mariusz o wszystkim wiedział. Co więcej, brał w tym udział.
Pod wieczór jeszcze raz obeszła cały dom. Zamknęła okna, sprawdziła szopę i łaźnię. Na najwyższej półce w spiżarni, tam gdzie prawie nigdy nie zaglądała, znalazła starannie poukładane pudełka z dziecięcymi naczyniami, które ciotka Ewa Pawłowskiówna trzymała kiedyś dla dziewczynki z sąsiedztwa.