Słyszałam jej westchnienie, pełne demonstracyjnego poświęcenia.
– A ja to niby nie jestem zmęczona? – ciągnęła Grażyna Czarneckiówna. – Dziesięć godzin w pociągu jechałam. I jakoś potrafię się uśmiechać.
Zatrzasnęłam klapę laptopa. Opuszki palców pulsowały od stukania w klawiaturę, a kręgosłup palił żywym ogniem. Do końca miesiąca pozostawało dwadzieścia dziewięć dni. Odliczałam je niemal fizycznie.
Trzeciego dnia po ich przyjeździe zastałam w salonie rewolucję.
Wróciłam z zakupów – cztery ciężkie torby, rachunek na dwa tysiące trzysta złotych – i przez moment byłam przekonana, że pomyliłam mieszkania. Kanapa stała w poprzek pokoju, telewizor odwrócono ekranem do okna, a mój fikus, hodowany z czułością przez trzy lata, wylądował na podłodze w przedpokoju.
– Teraz jest znacznie lepiej – oznajmiła teściowa z satysfakcją. – Energia musi swobodnie krążyć.
Postawiłam torby przy ścianie.
– Grażyno Czarneckiówno, ustawialiśmy to z Tomaszem celowo. Kanapa zasłania kaloryfer. Jeśli ją odsuniemy, będzie tu sauna.
Machnęła ręką.
– Bzdura. Otworzy się okno i po sprawie.
Spojrzałam na Tomasza Pawłowskiego. Masował nasadę nosa – jego stały odruch, gdy chciał zniknąć z sytuacji.
– Mamo, może jednak wrócimy do poprzedniego układu… – zaczął niepewnie.
– Tomaszku, ja wiem lepiej. Jestem od niej starsza o czterdzieści lat.
Bez słowa podniosłam fikusa i odstawiłam na parapet. Potem podeszłam do kanapy i zaczęłam ją przesuwać.
– Co ty wyprawiasz? – poderwała się teściowa.
– Przywracam porządek. To nasze mieszkanie. Meble stoją tak, jak my zdecydowaliśmy.
Zapadła cisza. Grażyna spojrzała na syna. Tomasz wpatrywał się w ścianę. Z sąsiedniego pokoju dobiegł dźwięk zmienianego kanału – Kazimierz Głowacki najwyraźniej wolał nie uczestniczyć.
– No proszę – rzuciła lodowato. – Widzisz, Tomaszku? Taka właśnie jest. Zimna. A ja przecież chciałam dobrze.
Wyszła do kuchni, trzaskając szafkami. Kanapę dosunęłam sama. Ból wbił się między łopatki jak klin. Tomasz nie ruszył się z miejsca.
Wieczorem wszedł do sypialni.
– Po co to było? – zapytał.
– Co dokładnie?
– Przy mamie… Zrobiło jej się przykro.
– Przestawiła nasze rzeczy bez pytania.
– Miała dobre intencje.
Odwróciłam się do ściany. Nie miałam już siły tłumaczyć oczywistości. Za ścianą Grażyna relacjonowała przez telefon koleżance, że „synowa to suchar”, że jej „Tomaszek się męczy”, że nawet barszczu porządnie nie ugotuję.
Siedem lat. W różnych wersjach, różnymi słowami, ale sens zawsze ten sam. A Tomasz – zawsze z dłonią przy twarzy i milczeniem jako tarczą.
Nazajutrz zachowywała się, jakby nic się nie wydarzyło. Uśmiechała się, rozstawiała moje talerze na stole i opowiadała Marcinowi Rutkowskiemu, jak to „wszystko tu poukładała”.
Otworzyłam lodówkę. Pustki. Dzień wcześniej wypełniona po brzegi – zakupy miały starczyć na dwa dni. Sześć dorosłych osób w ciągu doby pochłonęło dwa kilogramy kurczaka, kostkę masła, chleb, ser, warzywa, mleko. Dwa tysiące trzysta złotych – jeden dzień.
Wyjęłam telefon. Otworzyłam notatki i zaczęłam liczyć.
Dziesiątego dnia znałam kwoty na pamięć.
Jedzenie: średnio dwa tysiące dwieście złotych dziennie. W dziesięć dni – dwadzieścia dwa tysiące. W skali miesiąca ponad sześćdziesiąt.
Prąd: pralka chodziła codziennie. Wcześniej dwa razy w tygodniu. Zamiast dwóch wsadów – sześć pełnych bębnów.
Woda: licznik kręcił się jak szalony. W dziesięć dni zużycie równe półtora miesiąca naszego normalnego funkcjonowania.
I jeszcze mój czas. Cztery godziny przy kuchence każdego dnia. Czterdzieści godzin w dziesięć dni. Cały etat – na gotowanie.
Marcin i Julia Głowackiówna przejęli mój gabinet bez skrupułów. Dmuchany materac leżał na środku jak stały element wystroju. Julia rozwiesiła swoje ubrania na moim krześle biurowym. Marcin przyniósł głośnik i słuchał disco polo.
Pracowałam w kuchni, ściskając laptop między deską do krojenia a słoikiem ogórków kiszonych.
W środę zadzwonił klient.
– Pani Agnieszko Dudekówno, kiedy dostanę raport? Czekam już trzeci dzień.
– Jutro będzie – odpowiedziałam, choć nie byłam tego pewna.
Ledwo się rozłączyłam, gdy w drzwiach stanęła teściowa.
– Lenko, zrób kotlety. Marcin najbardziej lubi z puree.
Spojrzałam na nią, potem na ekran komputera.
– Pracuję.
– To chwila moment. Mięso mielone w lodówce.
Nie było. Sprawdzałam rano. Kupiłam półtora kilograma – czterysta osiemdziesiąt złotych. Zniknęło poprzedniego wieczoru w formie pulpetów.
– Skończyło się – powiedziałam.
– To idź po nowe. Sklep masz pod blokiem.
Zamknęłam laptop. Wstałam powoli. Dłonie zacisnęły się same, paznokcie wbiły się w skórę.
Wieczorem, przy kolacji – kotlety oczywiście usmażyłam, za kolejne własne pieniądze – Grażyna zaczęła temat finansów.
– My z Kazimierzem odkładamy na remont – westchnęła. – Na emeryturze ciężko. Tomasz pomaga, jasne, ale to niewiele.
Uniósł mnie nagły chłód.
– Niewiele? – powtórzyłam.
Co miesiąc przelewał rodzicom piętnaście tysięcy złotych z naszego wspólnego budżetu. Wiedziałam, bo prowadziłam domowe zestawienia.
– Piętnaście tysięcy to dziś nic – wzruszyła ramionami. – Nawet na miesiąc jedzenia nie starczy.
Odłożyłam widelec. Spojrzałam po kolei na wszystkich. Tomasz znów pocierał nasadę nosa. Marcin przeżuwał bez pośpiechu. Julia wpatrywała się w talerz. Kazimierz chrząknął cicho.
– Policzmy w takim razie – powiedziałam spokojnie.
Powietrze jakby zgęstniało.
– Mieszkacie u nas od dziesięciu dni – zaczęłam, patrząc prosto na Grażynę. – W tym czasie wydałam na same zakupy spożywcze dwadzieścia dwa tysiące złotych. To wyłącznie jedzenie, bez rachunków za wodę, prąd i bez uwzględniania moich godzin pracy, które zamieniłam na stanie przy garnkach. Jeśli tak dalej pójdzie, pod koniec miesiąca zrobi się z tego blisko siedemdziesiąt tysięcy. Może więc zrobimy zrzutkę?