— Jaką prawdę? Że moja matka ci zawadza? Że jesteś zmęczona? A kto nie jest, Mario? Myślisz, że ja się nie męczę? Codziennie haruję, przynoszę do domu pieniądze!
— A ja niby co robię?! — Głos jej zadrżał, choć próbowała nad nim zapanować. — Siedzę tutaj jak służąca. Dzień i noc. Nawet wyjść normalnie nie mogę, choćby na godzinę!
— To zatrudnimy opiekunkę — rzucił Tomasz Pawłowski obojętnie, jakby mówił o zepsutym kranie. — Skoro aż tak ci ciężko.
— Tu nie chodzi o żadną opiekunkę! — Maria poczuła, że łzy podchodzą jej do gardła, ale zacisnęła powieki i nie pozwoliła im wypłynąć. Nie przy nich. Nie teraz. — Chodzi o to, że ty mnie w ogóle nie słyszysz. Nie widzisz mnie, Tomasz.
— Boże, znowu te kobiece dramaty — machnął ręką z irytacją. — Ciociu Agato, zostaniecie z mamą?
— Oczywiście — odparła Agata Jaworskiówna z uśmiechem, w którym było więcej triumfu niż życzliwości. — Karolina i ja zostaniemy. Zajmiemy się nią tak, jak należy.
— No i dobrze. — Tomasz ruszył w stronę drzwi, jakby sprawa została zamknięta. — A ty, Mario, spakuj kilka rzeczy. Pojedziesz do swojej matki na parę dni. Odpoczniesz.
Maria znieruchomiała.
To nie była troska. To było wygnanie. Miękkie, ubrane w pozory rozsądku i opiekuńczości, ale jednak wygnanie.
— Wyrzucasz mnie z domu? — zapytała cicho.
— Daję ci przerwę — odpowiedział, nawet się nie odwracając. — Chyba że wolisz tu zostać i dalej urządzać awantury?
Za jej plecami Karolina Zającówna parsknęła krótkim śmiechem. Agata usiadła wygodniej w fotelu przy łóżku Elżbiety Nowickiówny, niczym królowa obejmująca należne jej miejsce. Starsza kobieta leżała z zamkniętymi oczami, ale Maria dostrzegła ten drobiazg: kącik jej ust uniósł się ledwie zauważalnie. Uśmiech zadowolenia.
I właśnie wtedy coś w Marii przeskoczyło.
Nie pękła. Nie załamała się.
Przeciwnie — jakby wszystkie rozsypane kawałki nagle wskoczyły na swoje miejsce.
— Wiesz co, Tomasz — odezwała się spokojnie. Zaskakująco spokojnie. — Dobrze. Pójdę. Naprawdę pójdę. Tylko nie na kilka dni.
Odwrócił się gwałtownie. Na jego twarzy pojawiło się szczere zdumienie.
— Co ty wygadujesz?
— Mówię, że odchodzę na zawsze. — Słowa wypływały z niej same, ostre i jasne, jakby przez lata czekały na tę jedną chwilę. — Przeżyłam z tobą dwadzieścia trzy lata. Zniosłam twoją matkę, która od pierwszego dnia patrzyła na mnie jak na wroga. Zniosłam to, że wracałeś do domu i nawet zwykłego „dziękuję” nie potrafiłeś powiedzieć. Zniosłam to, że byłam dla ciebie jak mebel. Wygodny. Dostępny. Darmowy.
— Oszalałaś? — Tomasz zrobił krok w jej stronę. — Do reszty straciłaś rozum?
— Nie — Maria powoli pokręciła głową. — Właśnie przeciwnie. Po raz pierwszy od bardzo dawna widzę wszystko wyraźnie. Mam dosyć bycia niewidzialną. Mam dość tego, że za wszystko obwinia się mnie. Teraz wy zajmijcie się swoją matką. Skoro jesteście tacy porządni, tacy troskliwi, to proszę bardzo. Pokażcie, co potraficie.
— Marysiu, opamiętaj się! — Agata poderwała się z fotela. — Jesteś żoną! Masz obowiązki!
— On też je miał — Maria wskazała na męża. — Miał mnie kochać. Szanować. Chronić. I gdzie to wszystko jest?
Twarz Tomasza nabiegła czerwienią. Palce zacisnęły mu się w pięść.
— Pożałujesz tego — wysyczał przez zęby. — Jeszcze będziesz się czołgać z powrotem. Dokąd niby pójdziesz? Przecież nie masz nic.
— Pójdę do mamy. Potem znajdę pracę. Wynajmę pokój. — Maria weszła do sypialni i wyciągnęła z szafy starą, wysłużoną torbę. — A dalej się zobaczy.
Pakowała szybko, bez namysłu. Tylko to, co naprawdę konieczne: dokumenty, kilka swetrów, bieliznę, podstawowe rzeczy. Jej dłonie ani razu nie zadrżały. Serce biło równo, spokojnie. Ogarnęła ją przedziwna cisza, niemal ulga — jakby po długiej chorobie gorączka wreszcie ustąpiła i można było zaczerpnąć pełny oddech.
Tomasz stał w progu sypialni. Patrzył na nią i milczał. W jego oczach mignęło coś, co przypominało niepewność. Najwyraźniej takiego obrotu sprawy się nie spodziewał.
— Ty mówisz poważnie? — zapytał już znacznie ciszej.
Maria zapięła torbę. Uniosła wzrok i przez chwilę patrzyła na niego długo, uważnie. Szukała w tej twarzy tamtego młodego chłopaka z targu, który kiedyś obiecywał, że będzie ją chronił przed całym światem. Nie znalazła go. Przed nią stał obcy mężczyzna. Zmęczony, rozgniewany, z oczami, w których dawno zgasło ciepło.
— Najpoważniej w świecie — odpowiedziała.
Minęła go bez słowa. Przeszła obok zwycięskiego spojrzenia Agaty, obok kpiącego uśmiechu Karoliny. Zatrzymała się dopiero przy łóżku teściowej. Elżbieta Nowickiówna otworzyła oczy.
— Życzę pani zdrowia — powiedziała Maria. — Niech pani wraca do sił.
W spojrzeniu starszej kobiety na ułamek sekundy pojawił się strach. Jakby dopiero teraz zrozumiała, co naprawdę zrobiła.
Maria wyszła z mieszkania.
Na klatce było zimno. Jedno z okien nie domykało się od dawna i wiatr hulał między piętrami, wciskając się pod ubranie. Narzuciła płaszcz mocniej na ramiona, chwyciła torbę i zaczęła schodzić po schodach.
Na zewnątrz wciąż trwała zima. Śnieg chrzęścił pod butami, mróz szczypał ją w policzki, oddech zamieniał się w jasną mgiełkę. A jednak Marii było ciepło. Gdzieś głęboko rozlewało się w niej uczucie, którego prawie nie pamiętała. Lekkość. A może wolność.
Szła przez zasypane podwórko i z każdym krokiem zostawiała za sobą coraz więcej. Tamto mieszkanie. Tamtych ludzi. Tamto życie, w którym przez lata znikała kawałek po kawałku.
Przed nią czekało nieznane.
Przerażające, tak. Ale po raz pierwszy od dawna wydawało się właściwe.
Maria uśmiechnęła się. Po raz pierwszy od wielu miesięcy naprawdę.
I poszła dalej, w białą, zimową przestrzeń — tam, gdzie zaczynało się jej nowe życie.